Amasya Ulu Camii

Burmalı Minare Camii ya da diğer adlarıyla Ulu Camii ve Mahkeme Camii, Amasya ilinde yer alan tarihî mahiyette dinî yapı. Adını burmalı minaresinden alan cami bitişiğindeki Selçuklu kümbeti ve Osmanlı dönemi minaresi ile dikkat çekmektedir. 1237 yılında Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı II. Gıyâseddin Keyhüsrev zamanında Ferruh b. Selçuk tarafından yaptırılmıştır.

Bugünkü Bakırcılar Çarşısı arkasında yer alır. Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında veziri Ferruh Bey tarafından 1237-1247 yılları arasında yaptırıldığı ileri sürülmekte ise de yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. İlk yapılışından sonra 1590'da deprem ile 1602'de yangın sonunda harap olmuş olan caminin minaresi 1730 yılında yaşanmış yangında yok oldu ve yeniden tamir ettirildiği ve bu yapılan minare bu kez camii yapısına uygun güçlü taşla yapıldı.Minarenin etrafını dolanan oyukların oluşturduğu bu camiye Burmalı Minare Cami denmiştir. Bina Selçuklular'ın ilerlemiş kubbe cami tipini göstermesi bakımından önem taşır. Cephesi, diğer Anadolu Selçuklu eserleri gibi geometrik motifler ve mukarnas dolgularla tezyin edilmiştir.Cami, girişinin iki yanında bulunan minare ve türbe dışında oldukça düzenli dikdörtgen şekle sahiptir.Caminin içi, kumtaşından örülmüş kalın ve sağlam duvarların batı ve Doğu cephelerindeki dört, güney cephesindeki üç pencere ile aydınlatılmaktadır.Camiye minare ile türbe arasında dışa doğru uzanan geniş bir miş içinde yer alan kemerli kapıdan girilmektedir.İç mekan, mihrap ekseninin her iki yanına yerleştirilmiş üçer sütun ile üç nefe bölünmüştür.Orta sıradaki bu dokuz bölümden üçü kubbelerle örtülüdür.İki yanda kıble duvarına yakın olanlar eğimli olup, geri kalan kısımlar beşik tonozlarla örtülmüştür.

Giriş cephesinin sol köşesinde, bitişik olarak yapılmış olan piramit çatılı kümbette bina emini Ferruh Bey ve oğlu Yusuf Bey yatmaktadır. Kümbet kare kaide üzerinde sekizgen planda olup, kesme taştandır. Beden duvarları üzerinde iki sıra halinde kirpi saçağı müteakip piramit çatı gelmektedir. Yapının üst katı son zamanlara kadar kütüphane olarak kullanılmış, alt kısımda hâlen Amasya Müzesi'nde bulunan mumyalar muhafaza edilmiştir. Şehzade Cumudar'ın mumyası da burada bulunduğu için halk arasında kümbete Cumudar Türbesi de denmektedir.

Cami en son iki yıl devam eden restorasyon çalışması ardından 2024 yılı 2 ağustosunda yeniden ibadete açıldı.