Lamos

Lamus veya Lamos, Roma ve Bizans dönemlerinde yerleşim görmüş, antik Kilikya ve daha sonra İsaurya'da bir kasabaydı. Zamanla bir piskoposluk merkezi haline gelen kent, günümüzde itibari bir piskoposluk makamıdır.

Sit alanı günümüzde, Antalya ilinin Gazipaşa ilçesine bağlı Gürçam köyünün batısında bulunan Adanda köyü yerleşiminin 2 kilometre kadar kuzeyinde yer alır.

Kent, yüksek ve sarp bir dağın zirvesini oluşturan deniz seviyesinden yaklaşık 600 metre yükseklikteki iki tepenin üzerine kuruludur. Batıdaki tepenin MS 3. yüzyıl ortalarında Gallienus döneminde surlarla çevrildiği kentin giriş kapısındaki yazıttan anlaşılmaktadır. Şehrin limanı, adı piskoposluk makamı için de kullanılan Charadros (Latince formu Charadrus) kasabasındaydı. Limankenti olan Charadros'un (şimdiki adıyla Kalediran) ise neredeyse hiçbir antik kalıntısı günümüze ulaşamamıştır.

Kent kapısı büyük bir kule ile korumaya alınmıştır. Surun iç kısmında ikinci bir sur kalıntısı vardır; bu da kentte iç kalenin varlığını göstermektedir. İki tepe arasındaki düz alanda kentin agora, çeşme, tapınak gibi yapı kalıntılarına rastlanmaktadır. İmparator Gallienus'a (253-268 yılları arasında imparator) adanmış bir yazıtla süslenmiş bir kapı, üzerinde bir öküz başının üzerinde duran kartal kabartması ve biri Roma İmparatorlarından Vespasianus, öteki Titus adına yapılmış tapınak bulunmaktadır. Doğudaki tepede ise kayaya oyulmuş odalar ve büyük tip lahitlerden oluşan mezar yapıları ile nekropol alanı vardır.