Heva Kilisesi

Heva Kilisesi (Gürcüce: ხევას ეკლესია), tarihsel Kola bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı ve eski adı Heva olan Sürügüden köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisesidir.

Heva Kilisesi'nin bulunduğu Kola bölgesi, Gürcü Hristiyanlığının erken dönemdeki merkezlerden biriydi. Bu bölgede Hristiyanlığın benimsenmesi 6. yüzyıl civarında gerçekleşmiştir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Heva köyünün nüfusu Hristiyan Gürcülerden oluşuyordu. Köyün kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Büyük ölçüde yıkılmış olan Heva Kilisesi, köyün kuzey ucunda, yüksekçe bir yerde yer alır. Tek nefli küçük bir yapı olan kilise (7,10×3,25 m), dolgu duvar tekniğiyle, moloz taşlar ve kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Kilisenin apsisin olduğu doğu duvarı ve kuzey duvarının bir bölümü yıkılıştır. Giriş kapısı güneyde yer alır; ancak kapı açıkılığı zarar görmüş ve genişlemiştir. Kaplama taşların büyük kısmı sökülmüş, sadece güney duvarda ve kilisinin içinde bir bölümü kalmıştır.