Tzurtzkabi Kilisesi

Tzurtzkabi Kilisesi (Gürcüce: წურწყაბის ეკლესია), tarihsel Samtshe bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı ve eski adı Tzurtzkabi olan Aşıkzülali köyü sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesiydi. Piskoposluk merkezi olan kilise yıkılmış, yerinde köyün camisi inşa edilmiştir.

Tzurtzkabi Kilisesi'nin bulunduğu Tzurtzkabi köyü, Orta Çağ'da Samtshe bölgesinde yer alıyordu. Samtshe ise, bu dönemde Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Bu bölge, Gürcistan Krallığı'nın zayıflamasından sonra, 13. yüzyılda Samtshe Saatabago devletinin bir parçası haline geldi. Samtshe Saatabago bağımsız hale gelince ayrı bir kilise kurdu ve 16. yüzyılda bu kiliseyi oluşturan 13 piskoposluktan biri Tzurtzkabi Piskoposluğu idi. Tzurtzkabi Kilisesi de bu piskoposluğun merkezi kilisesiydi. Bu kilise ve Tzurtzkabi köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlıların eline geçti. Rus arkeolog Praskovya Uvarova'nın 1894 yılında eski piskoposluk merkezini ziyareti sırasında Tzurtzkabi Kilisesi yıkılmış ve taşlarıyla köyün camisi ile evlerin inşasında kullanılmıştır. Köydeki bir evin duvarında bulunan kilseye ait Gürcüce yazıttan Tzurtzkabi Kilisesi'nin 9. yüzyılda inşa edildiği...