Ardanuç Kalesi

Ardanuç Kalesi (Gürcüce: არტანუჯის ციხე; okunuşu: "art'anucis tsih'e"), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç kasabasında Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Türkçe kaynaklarda Gevhernik Kalesi olarak da geçer. Gevhernik adı, Farsça "Gevher-i Nik"ten (Hoş Cevher) geliyor olmalıdır. Farsça "gevher" (ﮔﻬﺮ) cevher, inci gibi anlamlara gelir. "Nik" (ﻧﻴﻚ) ise, hoş, güzel demektir.

Ardanuç kale-kenti, tarihsel Klarceti bölgesinin merkeziydi. Kale, Ardanuç Çayı'nın sol kıyısında yer alır. Kalenin içinde yıkılmış halde ve Petre-Pavle Kilisesi olarak bilinen bir kilise bulunmaktadır. Kalenin dışında, Adakale olarak adlandırılan eski kentsel yerleşimde ise, Artanuci Kilisesi bulunmaktadır.

Gürcü tarihi Kartlis Tshovreba'ya göre Ardanuç Kalesi, Gürcü Kralı Vahtang Gorgasali döneminde (5. yüzyıl), kızkardeşinin oğlu Artavan'a verdiği emir sonucunda inşa edilmiştir. Emevi halifesi II. Mervan zamanındaki Arap saldırıları sırasında yıkılan kaleyi 9. yüzyılda Gürcü hükümdarı I. Aşot Kurapalati güçlendirip Klarceti bölgesinin siyasi ve ekonomik merkezi haline getirmiştir. Osmanlıların kaleyi 1551 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir.