Sumaki Höyük

Sumaki Höyük, Batman ili'ni Beşiri İlçesi batısında, Dicle'nin bir kolu eski adı Garzan olan Yanarsu Nehri'nin bir koluna bakan kireçtaşı sırtta yer alan bir höyüktür. Tepe, 250 x 150 metre boyutlarındadır.

Ilısu Barajı Gölü alanı içinde kalacak olan höyükte 2007 yılında, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nden Aslı Erim Özdoğan başkanlığında kazılara başlanmıştır.

Kazılarda yerleşimin, Çanaksiz Neolitik Çağ ile Çanak Çömlekli Neolitik Çağ geçiş sürecine tarihlendiği anlaşılmıştır. Bu yaklaşık olarak MÖ 6300 civarıdır. Neolitik yerleşimin dışında Orta Çağ tabakaları da saptanmıştır.

Höyükte ele geçen çanak çömlek buluntularının Salat Cami Yanı'na benzer olduğu belirtilmektedir.

Yontmataş buluntuları ağırlıklı olarak obsidiyenden üretilmiş aletlerdir ve günümüz Bingöl civarından geldiği düşünülmektedir. Bununla birlikte yerel çakmak taşından yapılma aletler de ele geçmiştir. Yontmataş aletler içinde küçük dilgiler oldukça yaygındır.

Kilden yapılma, Tepe Sarab'da bulunanlara benzer insan figürleri, stilize figürler ve çeşitli semboller bulunmuştur.