Zerzevan Kalesi

Zerzevan Kalesi, Diyarbakır ile Mardin arasında, Çınar ilçesine bağlı Demirölçek mahallesi sınırları içinde yer alan ve Roma İmparatorluğu döneminde sınır garnizonu olarak kullanılan askeri tahkimâttır.

Diyarbakır ili, Çınar ilçesine 13 km. uzaklıkta, Demirölçek Köyü'ne 1 km. mesafede yer alan asker yerleşim Diyarbakır- Mardin karayolunun 45. km. 'sinde yer almaktadır ve yol seviyesinden 124 m. yükseklikteki kayalık bir tepe üzerine kurulmuştur. Yüzeyde geniş bir alana yayılmış, kapladığı alan yaklaşık 500 dönüm olan yerleşme ait kalıntılar ve surların dışındaki nekropol alanı rahatlıkla izlenebilmektedir.

Zerzevan Kalesi, insanlığın kültürel gelişimine ait farklı kültürel ve inanç evrelerine ev sahipliği yapmaktadır. Pagan ve Hristiyan Roma'ya ait mimari yapılar dönemin bütün özellikleri ve teknolojik gelişmelerini yansıtmaktadır. Kalenin içerisinde bulunan Mithraeum (Mithras Tapınağı), Roma'nın doğu sınırındaki ilk tapınak ve aynı zamanda dünya genelinde keşfedilen son tapınak olma özelliği taşımaktadır. Kale, iki büyük kültürün etkileşimi içerisinde olması, yer altı ve yer üstü yapıları ile Roma'ya ait bir garnizon olması, içerisinde bulunan Mithras Tapınağı'nın Roma'nın gizemli Mithras dininin kanıtı sayılması ve bu tapınağın çok iyi korunmuş olması sebepleri ile UNESCO Dünya Mirası geçici listesinde yer almaktadır.