Kocamustafapaşa Sümbül Efendi Camii

Kocamustafapaşa Camii, eskiden Ayios Andreas en te Krisei Manastırı ya da kısaca Aziz Andrea Manastırı (Yunanca: Μονὴ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου ἐν τῇ Κρίσει Monē tοu Hagiοu Andreοu en tē Krisei), halk arasında Sümbül Efendi Camii ya da Sümbül Efendi Türbesi olarak bilinir. Resmî adı Pîr Yusuf Sümbül Sinan Âsitânesi'dir. İstanbul'un Kocamustafapaşa semtinde Doğu Roma döneminden kalma dinî bir yapıdır. Manastırın ne zaman yapıldığı bilinmemekle birlikte içinde bulunan 6. yüzyıla ait parçalar ve sütun başlıkları burada 6. yüzyılın bir ibadet yerinin olduğunu ispatlamaktadır. Özellikle korint tarzı sütun başlıkları, İstanbul'daki erken Bizans mimarisinin karakteristik örnekleriyle benzerlik göstermektedir. Manastır adını Bizans halkına Hristiyanlığı kabul ettirdiğine inanılan Hagios Andreas en te Krisei adındaki havariden almıştır.

İkonoklazm akımı sırasında bir hayli tahrip edilmiştir. Bizans'taki ikonoklazm hareketi (726–787 ve 814–842) sırasında yapı ciddi zararlar görmüş; özellikle iç mekândaki fresk ve ikonaların büyük bölümü tahrip edilmiştir.Latin istilasından sonra ciddi bir onarımdan geçmiş günümüzde Koca Mustafa Paşa Camii'nin esasını oluşturan kilise inşa edilmiştir. Konstantinopolis'in işgaline kadar manastır ve kilise olarak faaliyet gösteren bina 1486'da camiye dönüştürülmüştür. Ayios Andreas Manastırı, II. Bayezid döneminde Sadrazam Koca Mustafa Paşa tarafından 1486 yılında camiye dönüştürülmüştür. Bu dönüşüm esnasında manastır yapısına minber, mihrap ve ahşap eklentiler kazandırılmış; ayrıca cami çevresine Halvetî tarikatına bağlı bir tekke ve medrese de inşa edilmiştir.

Üç avlu kapısı, iki giriş kapısı vardır. Giriş kapıları camekanlı bölmedendir. Bu kapılar son cemaat yerine açılır ve buradan iki kapıyla camiye girilir. Kürsü, minber, müezzin mahfili ahşaptır. İki kapı arasındaki mermer kitabe avlunun ortasındaki şadırvana bakar. Kocamustafa kapısından girişte sağ ve solda hazire ve sağda metruk ahşap ev bulunmaktadır. Ev şimdi restorasyon edilmiştir.