Selâmi Çeşme

Selâmi Çeşme, ya da Selami Ali Çeşmesi Türkiye'nin İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde yer alan bir çeşmedir. Şuhî Kadın tarafından III. Selim zamanında, 1800/1801 (H. 1215) yılında daha önceki bir çeşmenin yerine yaptırılmış; 1838/1839 (H. 1254) yılında II. Mahmud'un talimatıyla onarılmıştır. Son hâli ampir üslubunda yapılmış olan çeşme mermerdendir.

İstanbul-Şam-Bağdat kervan yolundaki yolcuların su gereksinimini karşılamak için yapılmış menzil çeşmelerinden olup Kızıltoprak'taki Kürt Hasan Ağa (Ihlamur) Çeşmesi'nden sonra gelir. Eskiden arkasında bir de namazgâhı vardı. Bugün durmayan, fakat 1970'lere kadar gözlemlenebilen bu namazgâhın mezar taşı biçimli, barok üslupla işlenmiş, sülüs ayet işlemeli ve 1780 (H. 1194) tarihli mihrap taşı bulunmaktaydı. Bu, ilk çeşmenin kuruluş tarihi olmalıdır. Üç yalaklı çeşmenin her iki yanındaki birer yalağın üstü, sonradan yapılan çalışmalar kapsamında kapatılmıştır.

Tepeliğindeki palmet motifinin altında, iki tarafı akantus yapraklarıyla çevrili oval madalyon içinde II. Mahmud'un tuğrası görünmektedir (Maḥmūd Ḫān ibn ʿAbdülḥamı̇̄d el-Muẓaffer dāʾimā, el-ʿAdlı̇̄). Arka cephedeki madalyonun içi boştur. Silmesinin altındaki frizde altı adet altı köşeli ışınsal Osmanlı yıldızı kabartması bulunur; yekpare mermerden düz silme taşının altındaki penç kabartmasından çıkan bronz lülesi orijinaldir.

Üstünde talik hatla yazılmış iki ve altı satırlık iki kitabe bulunur. 1215/1800-1801 tarihli bani kitabesinde şöyle yazar:ʿİffetlü Ketḫudā-yi Şūḫı̇̄ Ḳadın Ḥażretleri

Baḳ ḫulūṣ-ı ḳalb ile bu ḫayrı iḥyā eyledi

Nūş iden ḥayāt olsun gel iç āb-ı zülālden

Şifā olsun gel āb iç çeşme-i muṣaffādanGünümüz Türkçesiyle: Bak, iffetli Şuhi Kadın Kethüda Hazretleri, içtenlikli bir gönülle bu hayrı yeniden diriltti. Gel, iç bu duru sudan; içen yaşam bulsun. Gel, bu duru çeşmeden su iç; şifa olsun.

1254/1838-1839 tarihli tamir kitabesinde ise şöyle yazar:Zülāl-i ʿayn-ı şevket Ḫān-ı Maḥmūdü’ş-şiyem ḥaḳḳā

Bütün ʿaṭşān-ı āb-ı cūdın irvā ḳıldı luṭfiyle

Revān olduḳda şevketle bu sūya cūybār-āsā

Bu vı̇̄rān çeşmesār iḥyāsın ı̇̄mā ḳıldı luṭfiyle

Ḫazı̇̄nedār Usta ḥażretine eyleyüb fermān

O bānū-yı ṣamı̇̄mi ḫayra iġrā ḳıldı luṭfiyle

O bānū-yı kerem-ver sāyesinde ol şehinşāhıñ

Yapub bu çeşmesārı ṣuyun icrā ḳıldı luṭfiyle

Zemān-ı ḥaşre dek cūş-āver olsun feyż-i şevketle

O şāhenşāh ki dünyāyı iḥyā ḳıldı luṭfiyle

Ḳalemden reşḥa-pāş olduḳda Zı̇̄ver gevherı̇̄n tārı̇̄ḫ

Ṭabı̇̄b Usta zülāl-i ḫayri icrā ḳıldı luṭfiyle