Büyükesence Orhan Camii

Büyükesence Orhan Camii, Sakarya ili, Erenler ilçesi sınırlarında bulunan, çantı tekniği ile yapılmış cami. Cami orijinal bir erken dönem Osmanlı mimarisi örneğidir.

Cami, Sakarya-Düzce karayolunun, 5. km'sinden, kuzeye ayrılan yol üzerindeki Büyükesence mahallesinin mezarlığındadır. Mezarlık köy merkezinin 2 km doğusundadır. Cami Büyükesence (Büyük Tersiye), Küçükesence (Küçük Tersiye) ve Hasanbey köylerinin Cuma Camii olarak yapılmıştır. Yakın zamana kadar kullanılan cami, artık metruk bir haldedir.

Cami Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda ilk 250 yıl kullanılan bir teknikle yapılmıştır. Orhan Gazi döneminde kullanılmaya başlanan teknik, Kanuni döneminde sona ermiştir. Caminin asıl ibadet kısmı haricinde, değişik ihtiyaçlara uygun yan eklentileri bulunduğundan Yan Mekanlı Camiler denilmektedir.

Cami 8,60X15,40 m ebatlarında, dikdörtgen geometridedir. Toprak üzerinde taş temele oturtulmuştur. 7–10 cm kalınlık, 20–30 cm genişlikte, kütüklerin baş tarafları, kertme-geçirme şeklinde çantı yöntemi ile birleştirilmiştir. İçeriden ve dışarıdan bağdadi üzerine samanlı sıva yapılmıştır. Cami kubbesi olmayıp beşik örtüsü tarzı çatılıdır. Minaresi orijinal olmayıp, 1967 depreminden sonra yenilenmiştir. Mihrap ve minberi orijinal olmayıp sonradan yapılmıştır.

Caminin vakfiyesi ve kitabesi yoktur. Vakıflar Genel Müdürlüğü kayıtlarında, Orhan Gazi adına kayıtlıdır. Kesin yapım tarihi bilinmemekte, 1326-1359 yılları arasında yapıldığı tahmin edilmektedir.

Cami 2023 yılında Bursa Vakıfkar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilerek ibadete açılmıştır.

Günümüzde cami "Cumaaltı Cami" adını taşımakta, caminin hemen yanında yeni inşa edilen cami ise "Orhan Cami" adını taşımaktadır.