Havza Atatürk Evi

Havza Atatürk Evi, Samsun'un Havza ilçesinde bulunan ve müze olarak kullanılmakta olan tarihi yapıdır.

Tarihi önemi, 25 Mayıs - 13 Haziran 1919 tarihleri arasında Mustafa Kemal Paşa'nın 9. Ordu Müfettişliği sırasında binayı ordu karargâhı olarak kullanmış olmasından gelir. Millî Mücadele'nin ilk karargâhı sayılır.

Yapım tarihi ve kim tarafından yapıldığı bilinmeyen bina, Osmanlı tapu kayıtlarından anlaşıldığı kadar binayı otel haline getirerek işletmeye açan ilk kişi Havza eşrafından Hurdazlı İsa Efendi isimli bir şahıstır. O zamanki adıyla Mesudiye Oteli'ni bir süre kendisi çalıştıran İsa Efendi 1917 yılında oteli, o yıllarda aynı zamanda Maarif hamamının da müsteciri olan Ali Baba'ya devreder. Mustafa Kemal Paşa'yı Havza'da ağırlaması nedeniyle Ali Baba, "otelci" olarak anılmaktadır.

Mustafa Kemal ve arkadaşlarının Samsun'dan Havza'ya geçme kararı üzerine Havza Kaymakamı Fahri Bey, Ali Baba'nın Mesudiye Oteli'nin içindeki müşterileri boşalttırarak bir ay süre ile kiralamış; Mustafa Kemal ve beraberindekilere tahsis etmişti. Cadde üzerinde bulunan kerpiç bina zemin kat üzeri iki katlıdır. Birinci katta 4, ikinci katta 5 oda bulunmaktadır. Tavan ve tabanı ahşap olan bina kırma çatı ile örtülüdür. Otelin birinci katında kuzeybatı ve kuzeydoğu yönünde bulunan karşılıklı iki odadan biri "Çalışma odası" diğeri "Yatak odası" olarak paşa için hazırlanmış, maiyetindeki askeri ve sivil memurların bir bölümü otelin üst katında bulunan odalara yerleştirilirken bir bölümü de Havza'nın ileri gelenlerine ait konaklarda ağırlanmışlardır.

Bu yapıda gerçekleştirilen görüşmelerden en önemlileri Mustafa Kemal'in Semyon Budyonni başkanlığındaki Sovyet heyeti ile yaptığı görüşme ve Giresunlu Topal Osman Ağa ile görüşmesidir.