Libiopolis

Libiopolis veya Liviopolis (Grekçe: Λιβιόπολις) antik Pontus'ta, Karadeniz kıyısında yer alan bir kasabadır.

Yerleşime ait sit alanı günümüzde, Trabzon ilinin Beşikdüzü ilçesinde, eskiden Yavabolu olarak bilinen ancak sonradan Adacık, Denizli, Çeşmeönü mahalleleri olarak ayrılan bölgenin yakınlarında yer almaktadır.

Günümüzde Beşikdüzü ilçesinin batısında Ağasar Deresi’nin denize döküldüğü yerde bulunan ve halk arasında Çeşmeönü Kalesi adıyla kale kalıntısı Britanyalı tarihçi Anthony Bryer ve İngiliz Bizantolog David Winfield buranın antik Libiopolis/Liviopolis yerleşimi olduğunu söyleyerek, dönemini klasik ve Ortaçağ’a tarihlendirirler.

Antik denizcilik haritaları, Eski Görele Kalesi ile Yoros Burnu arasında stratejik bir demir atma yerinin varlığına işaret etmektedir. Bu yerleşimin, Yaşlı Plinius (MS. 23-79) tarafından bahsedilen kalelerden Liviopolis olduğu ve günümüzde Çeşmeönü Kalesi'nin bu yeri temsil ettiği düşünülmektedir.

Yerleşimin tarihi, MÖ. 1. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Liviopolis, Plinius'tan yaklaşık 1400 yıl sonra bölgeden geçen Ruy González de Clavijo tarafından "Viopoli" adıyla anılmış, bu durum da yerleşimin kesintisizliğini göstermiştir. Osmanlı tahrir defterlerinde geçen "Yavabolu" adının da buraya ait olduğu ve bu yerleşimin Ağasar Vadisi'ndeki ilk yerleşim birimi olarak ortaya çıktığı kabul edilmektedir.

1640 yılında Trabzon'a uğrayan Evliya Çelebi, seyahatnamesinde Çeşmeönü Kalesi'nden "Popoli nahiyesi" olarak bahsetmiştir. Evliya Çelebi, Görele Kalesi'nden sonra büyük bir körfezde yer alan bu bölgenin, yer yer harap kaleleri ve bakımlı köyleriyle dikkat çektiğini belirtmiştir.