Pertek Kalesi

Pertek Kalesi, Tunceli ili Pertek ilçesindeki bir kale. Keban Baraj Gölü yapılmadan önce Murat Nehri'nin kıyısında sivri bir kayanın ucunda bulunan kale, bugün etrafı sularla çevrili bir ada görünümündedir. Kalenin içinde bir sarnıç mevcuttur. Çevresinde çinili odalarda 1071 yılından sonra yöreye hakim olan Mengücekliler tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır. Kale Osmanlı döneminde onarılmış, daha önce kalede bulunan karakuş heykeli kaldırılarak Arapça bir kitabe konulmuştur.

Kalenin muhtemelen Urartular döneminde yapıldığı düşünülmektedir. İtalyan arkeolog Roberto Dan'a göre, kale Urartu kaya işleme özelliklerini sergiliyor ve özellikle bakır madenleri olmak üzere yakındaki madenlerin kontrolü için inşa edilmiştir. Pertek adı Ermenice Բերդակ (Berdak) kelimesinden gelir ve բերդ (berd, "kale") kelimesinin küçültme halidir.

Günümüzdeki mevcut yapı ise 11. yüzyılda Selçuklu Mengücek beyleri tarafından inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde, muhtemelen 16. yüzyılda, Pertek'teki Sungur Bey Camii ve Çelebi Ağa Camii ile aynı zamanda restore edilmiştir.

Kale eskiden Pertek'e hakim bir konumdaydı. 1974 yılında Keban Barajı'nın inşasıyla çevresi sular altında kaldı ve kale baraj gölünün kuzey kıyısından beş kilometre uzaklıkta bir adada kaldı. Kale Elazığ il sınırına yakın konumdadır.

Kalenin duvarları tamamen doğal taş bloklardan yapılmıştır. Güney duvarlarında ayrıca klinker ve mavi çini de kullanılmıştır. Kuzeybatıda bir giriş ve kalede iki savunma duvarıyla birlikte sarnıçlar bulunmaktadır. Evliya Çelebi'ye göre kalede bir kartal heykeli bulunmaktaydı. Kalenin altında, Pertek beyi Baysungur tarafından yaptırılan Baysungur Camii ve Çelebi Ali Camii yer alıyordu.