Surbehan Kilisesi

Surbehan Kilisesi, Surb Ohan Kilisesi olarak da bilinir, tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı ve eski adı Surbehan olan Dikmen köyünde Ermenilerden kalma kilisedir.

Surbehan adı, Ermenice Surb Ohan'dan (Սուրբ Օհան) değişime uğramıştır. Köyün yer aldığı Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Osmanlıların bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmesinden 25 yıl sonra yapılan tahrire göre Surbehan 12 Hristiyan haneden oluşan bir köydü. Bu köyün kilisesi olan Surbehan Kilisesi'nin ne zaman inşa edildiği bilinmemekle birlikte, köylülerin verdiği bilgiye göre kubbesi ile çatısı 1990'larda çökmüştür.

Surbehan Kilisesi, köyün Azizgil olarak bilinen mahallesinde yer alır. Harç kullanılarak moloz taşlarla inşa edilmiş kubbeli ve serbest haç planlı bir yapı olan kilisenin kubbesi ve çatı örtüsü çökmüştür. Çatı örtüsünden geriye sadece kuzey kolunun üstünde küçük bir parça kalmıştır. Kilisenin güneyde bulunan tek girişi sonradan kapatılmıştır. Bu kısımda kilisenin bir portal bulunuyordu; bu giriş kısımdan geriye kuzey ve güney duvarlarından bazı kısımlar kalmıştır. Kilisenin batı duvarı dışarıdan...