Skarebi Kilisesi

Skarebi Kilisesi (Gürcüce: სკარების ეკლესია), tarihsel Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı ve eski adı Skarebi olan Kotanlı köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisedir.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, Skarebi (სკარები) kilisesinin Gürcüce yazıtında "Sakazrebi" (საკაზრები) şeklinde geçtiğini ve bu adın Gürcüce kireç ocağı olan "sakire" (საკირე) kelimesinden geliyor olabileceğini belirtmiştir. Skarebi köyü, Osmanlıların Gürcülerden ele geçirmesinin ardından 1595 tarihinde yapılan tahrir sırasında, az sayıda Ermeni nüfus barındırmakla birlikte bir Gürcü köyüydü. Bu köyün kilisesi olan Skarebi Kilisesi, 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde köy halkının Müslüman olmasıyla kilisenin cemaatini ve işlevini yitirince cami olarak kullanılmıştır. Muhtemelen buna bağlı olarak kilise, Ekvtime Takaişvili'nin 1902 yılındaki ziyareti sırasında ayakta duruyordu.

Skarebi Kilisesi, pembe taşlarla inşa edilmiş tek nefli bir yapıdır. Orta büyüklükte bir köy kilisesi (11,3×6,2 m) olan yapının duvarları kesme taşlarla kaplıdır. Kilisenin çatısı günümüzde tamamen çökmüştür. Takaişvili'nin bulunduğu dönemde ise çatısı sağlamdı...