Makriyali Kilisesi

Makriyali Kilisesi veya Noğedi Kilisesi, Artvin ilinin Kemalpaşa ilçe merkezine yakın bir yerde, deniz kıyısında konumlanan Orta Çağ'dan kalma bir kilisedir. Kilisenin bulunduğu yerin Osmanlı döneminde Makriyali / Makriyal olarak adlandırılması ve buranın adının Lazca Noğedi olmadından dolayı bu adlarla anılmaktadır. Makriyali'nin adının Kemalpaşa olarak değişmesinden sonra kiliseye Kemalpaşa Kilisesi de denmiştir.

Tek nefli bir köy kilisesi olan Makriyali Kilisesi, duvar resimleriyle bezenmişti. Bu duvar resimlerinden geriye sadece izleri kalmıştır. Bir kısmı bugün de ayakta olan kiliseye batı tarafından bitişik bir yapı yer alır. Deniz kıyısında yer alan kiliseye bitişik yüksekçe bu yapının deniz feneri işlevine sahip olduğu sanılır. Gürcü Kralı V. Bagrat ile Trabzon İmparatorluğu prensesi Anna Haziran 1367'de bu kilisede evlenmişlerdir.

Baedeker'in “1914 Rusyası” eski Makriyali Kilisesi'nin ilgi çekici kalıntılarından bahseder. 1969 yılında bölgeden geçen bir gezgin yolun solunda bulunan açık ve alçak yerdeki terk edilmiş kiliseden bahseder. Kilisenin, Sovyetler Birliği-Türkiye sınırındaki Sarpi köyünün 4 km kuzeyinde bulunduğunu belirtir.