Tortum Kalesi Kilisesi

Tortum Kalesi Kilisesi (Gürcüce: თორთომის ციხის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı Tortumkale köyünde, Tortum Kalesi'nin güney yamacında Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Evliya Çelebi Seyahatname adlı eserine, kilisenin bir parçası olduğu Tortum Kalesi'ni "Mamrol" adındaki bir Gürcü hükümdarın inşa etmiş olduğunu belirtir. Kalenin kilisesi de aynı dönemde inşa edilmiş olmalıdır. Nitekim Osmanlılar Tao bölgesini ve kaleyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 Osmanlı tahrir defterinde "Kilisa" adıyla kaydedilmiş olan Tortum Kalesi ve rabatında, tamamı Hristiyan olan 168 hane yaşıyordu. Bu nüfusun daha sonra Müslüman olması ve kalenin de Osmanlıların eline geçmesi sonucu olarak kilise işlevini yitirmiş ve zaman içinde de bazı kısımları yıkılmıştır.

Tortum Kalesi Kilisesi, dikdörtgen planlı ve tek nefli bir yapıdır. Dolgu duvar tekniğinde moloz taşlarla inşa edilmiştir. Güney duvarı tamamen yıkılmışken, kuzey duvarı çatı örtüsüne kadar günümüze sağlam ulaşmıştır. Batı ve doğu duvarlarının da kuzey kısmının bir bölümü kalmıştır. Duvarların dış yüzeyinde kesme düzgün taşlar, iç yüzeyinde ise...