Çengilli Kilisesi

Çangli Kilisesi (Gürcüce: ჩანგლის ეკლესია: okunuşu: "çanglis ek'lesia"), Kars ilinin Kağızman ilçesinin Çengilli köyünün merkezinde bulunan Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Ermenice Eğeknamor Manastırı (Եղեգնամոր վանք / Eğegnamor vank) ve köyün bugünkü adından dolayı Çengelli Kilisesi olarak da bilinir.

Çangli Kilisesi'nde 1030 yılına ait Gürcüce yazıt, buradan bir manastır olarak söz etmektedir. Ancak bu yazıt Fransız Oryantalist Marie-Félicité Brosset tarafından 1362 yılına ait bir yazıt gibi yayımlanmıştır. Kilise daha sonra Ermeniler tarafından kullanılmıştır. Nitekim 20. yüzyılın başlarında bölgeyi gezmiş olan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında Çangli'nin büyük bir Ermeni köyü olduğunu yazar. Bugün kilise köylüler tarafından ortak ahır olarak kullanılmaktadır.

Ekvtime Takaişvili 1907 yılında kiliseyi ölçüp tanımlamıştır. Verdiği bilgiye göre Çangli Kilisesi'nin dışından uzunluğu 15,8 metre, genişliği 9,18 metre ve yüksekliği 26,7 metredir. Haç planlı kilisenin batı haç kolu, doğu haç koluna göre daha uzundur. Kilisenin inşasında siyah volkanik taşlar kullanılmıştır. Üç nefli bir yapı olan kilisenin batı, güney ve kuzey cephelerinde...