Çarşı Hamamı (Ünye)

Çarşı Hamamı, Ünye'de bulunan tarihi bir yapıdır. Halk arasında Kilise Hamamı ve Eski Hamam olarak da bilinen yapının asıl isminin Surp Minas Ermeni Kilisesi olduğu düşünülmektedir.

Kaynaklar, binayı 16 ila 19. yüzyıllar arasında tarihlendirmektedir. Yapı, biri büyük olmak üzere dört adet kubbeyle örtülüdür. Sivri kemerli tek kanatlı ahşap giriş kapısının iki tarafında kupa şeklinde süslemeler, kesme taştan kapı sövesinin kenar silmelerinde stilize motifler ve soğukluk bölümündeki sütunlarda ise lale motifleri bulunmaktadır. Hamam soyunmalık, aralık, ılıklık, sıcaklık, külhan ve su deposu bölümlerinden oluşmaktadır.

Yapının mimari tarzı sebebiyle daha önceden bir kilise olduğu düşünülmektedir. Sözlü kaynaklar, duvarlarda badana altında fresk ve aziz tasvirlerinin olduğundan bahsetmektedir. Tarihi kayıtlar, Ünye'de mevcut Rum kiliseleri dışında Surp Minas adı verilen bir Ermeni kilisesinin de bulunduğunu doğrulamaktadır. İlgili kilisenin 1831'de inşa edildiği bilinmektedir. Osmanlı kayıtlarına hamam olarak kaydedilen Çarşı Hamamı'nın neden kilise olarak görünmediği sorusu, 19. yüzyılın ikinci yarısında şehirdeki Ermeni nüfusunun azalmasıyla birlikte kilisenin tapu kayıtlarından önce satılmış olma ihtimaliyle açıklanmaktadır. Bazı sözlü kaynaklar ise hamamın eskiden bir Rum kilisesi olduğunu ifade etmektedir.

Uzun yıllar Ünye'de faal olan tek hamam olan yapının satılması veya kamulaştırılarak "kültür evi" adıyla yeniden işlevlendirilmesi gündeme gelmiştir.